კიოლნის საკათედრო ტაძარი
კიოლნის საკათედრო ტაძარი ( Kölner Dom ) — გოთური არქიტექტურის შედევრი
კიოლნის საკათედრო ტაძარი ( გერმანულად Kölner Dom , სრული სახელწოდებით Hohe Domkirche Sankt Petrus ) არის კათოლიკური ტაძარი გერმანიის ქალაქ კიოლნში , ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის მხარეში . ის წარმოადგენს კიოლნის არქიეპისკოპოსის რეზიდენციას და გერმანული კათოლიციზმისა და გოთური არქიტექტურის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ძეგლს . 1996 წელს ტაძარი შეიტანეს UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში .
ტაძარი წელიწადში საშუალოდ 6 მილიონამდე ვიზიტორს იღებს და გერმანიის ყველაზე მონახულებადი ღირსშესანიშნაობაა .
მშენებლობის ისტორია — 632 წელი
კიოლნის ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1248 წლის 15 აგვისტოს , როცა არქიეპისკოპოსმა კონრად ფონ ჰოხშტადენმა საფუძვლის ქვა ჩადო . ადგილზე ადრე არსებული ძველი ტაძარი ხანძარმა დააზიანა , რამაც ახალი , უფრო დიდი შენობის აგების საშუალება მისცა .
პირველი ოსტატი იყო მაისტერ გერჰარდი , რომელმაც დიზაინი ფრანგული მაღალი გოთიკის სტილში შეიმუშავა ( განსაკუთრებით ამიენისა და ბოვეს ტაძრების გავლენით ) . გუნდი ( choir ) 1322 წელს აკურთხეს . მშენებლობა გაგრძელდა XV საუკუნემდე , მაგრამ დაახლოებით 1560 წელს შეჩერდა ფინანსური და პოლიტიკური მიზეზების გამო . სამხრეთის კოშკზე საუკუნეების განმავლობაში დარჩა შუა საუკუნეების ამწე , რომელიც ქალაქის სიმბოლოდ იქცა .
მშენებლობა განახლდა 1842 წელს გოთური აღორძინების მოძრაობის გავლენით . ორიგინალური შუასაუკუნეების გეგმები ( რომლებიც 1814 წელს ვენაში აღმოაჩინეს ) გამოყენებულ იქნა . მთავარი არქიტექტორები იყვნენ ერნსტ ფრიდრიხ ცვირნერი და შემდეგ რიჩარდ ფოიგტელი . ტაძარი საბოლოოდ დასრულდა 1880 წლის 15 ოქტომბერს — ზუსტად 632 წლის შემდეგ . დასრულების ცერემონიას დაესწრო იმპერატორი ვილჰელმ I . იმ დროს ტაძარი მსოფლიოში ყველაზე მაღალი შენობა იყო ( 1880–1884 წლებში ) .
არქიტექტურა და ზომები
კიოლნის ტაძარი არის ხუთნავიანი ბაზილიკა ლათინური ჯვრის გეგმით . მისი ძირითადი ზომებია:
- სიგრძე — დაახლოებით 144 ,5 მეტრი;
- სიგანე — 86 ,25 მეტრი;
- ორმაგი კოშკების სიმაღლე — 157 მეტრი ( სამხრეთი 157 ,31 მ , ჩრდილოეთი 157 ,38 მ );
- ცენტრალური ნავის სიმაღლე — 43 ,35 მეტრი;
- ფასადი — მსოფლიოში ყველაზე დიდი საეკლესიო ფასადი .
ტაძარი გამოირჩევა მაღალი გოთური სტილის ყველა დამახასიათებელი ელემენტით: მფრინავი კონტრფორსებით , ღია ქვის ორნამენტებით ( tracery ) , უზარმაზარი ვიტრაჟებით ( დაახლოებით 10 000 კვ .მ ფანჯრის ფართობი ) და ვერტიკალური ხაზების აქცენტით .
უმნიშვნელოვანესი საგანძური
ტაძრის ყველაზე ცნობილი რელიქვიაა სამი მეფის კიდობანი ( Shrine of the Three Kings / Dreikönigsschrein ) . ეს არის შუა საუკუნეების ოქრომჭედლობის შედევრი , რომელიც დაიწყო ნიკოლა დე ვერდუნმა დაახლოებით 1181–1220 წლებში . მასში ინახება სამი ბრძენი მოგვის ( მაგების ) ნეშტები , რომლებიც 1164 წელს მილანიდან მოიტანეს . ეს რელიქვია ტაძარს მნიშვნელოვან მომლოცველობის ცენტრად აქცევს .
ტაძარში ასევე ინახება:
- XIV საუკუნის ვიტრაჟების დიდი ციკლი;
- 1308–1311 წლების მოჩუქურთმებული მერხები;
- შტეფან ლოხნერის ტრიპტიქი „მოგვების თაყვანისცემა“ ( დაახლოებით 1440–1445 );
- უზარმაზარი შავი კირქვის საკურთხეველი .
მეორე მსოფლიო ომი და რესტავრაცია
ტაძარი მეორე მსოფლიო ომის დროს 14-ჯერ დაარტყა ბომბს , მაგრამ მნიშვნელოვნად არ დანგრეულა ( მოკავშირეები ხშირად იყენებდნენ კოშკებს ნავიგაციისთვის და განზრახ არ ურტყამდნენ ) . რესტავრაცია 1956 წლისთვის დასრულდა . დღესაც მუდმივად მიმდინარეობს კონსერვაციის სამუშაოები , რადგან ქვა დაბინძურებისა და ამინდის ზემოქმედებით ზიანდება .
მნიშვნელობა
კიოლნის საკათედრო ტაძარი არის:
- ჩრდილოეთ ევროპის უდიდესი გოთური ეკლესია;
- მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ორმაგი კოშკების მქონე ტაძარი;
- გერმანული ეროვნული იდენტობისა და ქრისტიანული რწმენის სიმბოლო;
- ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი მშენებლობის ისტორიის მქონე ძეგლი მსოფლიოში .
ის დღემდე აქტიურად ფუნქციონირებს როგორც საკათედრო ტაძარი და მომლოცველობის ადგილი . ვიზიტორებს შეუძლიათ ავიდნენ სამხრეთის კოშკზე ( 533 საფეხური ) და დაათვალიერონ ქალაქისა და რაინის ხედები .
დასკვნა
კიოლნის საკათედრო ტაძარი არის ადამიანის შემოქმედებითი გენიის , რწმენისა და შეუპოვრობის განსახიერება . 632 წლის მშენებლობა , შუა საუკუნეების გეგმების ზუსტი დაცვა XIX საუკუნეში და მუდმივი კონსერვაცია მას აქცევს არა მხოლოდ არქიტექტურულ შედევრად , არამედ ევროპული კულტურისა და ისტორიის ცოცხალ სიმბოლოდ .
