სამების საკათედრო ტაძარი
თბილისის სამების საკათედრო ტაძარი ( სამება )
თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი , ცნობილი როგორც სამება , საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მთავარი საკათედრო ტაძარია და ქვეყნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სულიერი და არქიტექტურული ძეგლი . იგი დგას ელიას გორაზე , ავლაბარის ისტორიულ უბანში , მტკვრის მარცხენა ნაპირზე და თბილისის პანორამაში დომინირებს თავისი ოქროს გუმბათით .
ტაძარი აშენდა 1995–2004 წლებში და წარმოადგენს საქართველოს ეროვნული და სულიერი აღორძინების სიმბოლოს საბჭოთა პერიოდის შემდეგ .
ისტორია
ახალი დიდი საკათედრო ტაძრის აგების იდეა 1989 წელს გაჩნდა . ეს დაემთხვა ორ მნიშვნელოვან თარიღს: საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის ( კანონიკური დამოუკიდებლობის ) 1500 წლისთავს და იესო ქრისტეს დაბადების 2000 წლისთავს .
1989 წლის მაისში გამოცხადდა საერთაშორისო კონკურსი პროექტზე . ასზე მეტი წინადადება შემოვიდა , თუმცა გამარჯვებული ვერ გამოვლინდა პირველ რაუნდში . საბოლოოდ არქიტექტორ არჩილ მინდიაშვილის პროექტი აღიარეს საუკეთესოდ .
პოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისის გამო მშენებლობა რამდენიმე წლით გადაიდო . საძირკველი ჩაიყარა 1995 წლის 23 ნოემბერს ( გიორგობას ) , წმინდა ადგილებიდან ჩამოტანილი სიწმინდეებით — იორდანეს მდინარის ქვებით , სიონის მთის მიწით , იერუსალიმის ნიადაგითა და წმინდა გიორგის საფლავის მიწით .
მშენებლობა ძირითადად კერძო შემოწირულობებითა და მოქალაქეების დახმარებით ფინანსდებოდა . ტაძარი 2004 წლის 23 ნოემბერს , კვლავ გიორგობის დღეს , აკურთხა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ სხვა მართლმადიდებელი ეკლესიების წარმომადგენლების თანდასწრებით .
არქიტექტურა
სამების ტაძარი ტრადიციული ქართული საეკლესიო არქიტექტურის ( ჯვარ-გუმბათოვანი სტილი ) და ბიზანტიური ელემენტების სინთეზია , თუმცა გამოირჩევა გამოხატული ვერტიკალური აქცენტით , რაც შუა საუკუნეების ქართულ ტაძრებში ნაკლებად გვხვდება .
- გეგმა — ჯვარცმული ( ჯვრის ფორმის ) , ცენტრალური გუმბათით , რომელიც რვა სვეტზეა დაყრდნობილი .
- გუმბათები — ერთი დიდი ცენტრალური და ოთხი პატარა .
- სიმაღლე — მიწიდან ჯვრის წვერამდე დაახლოებით 86–87 მეტრი ( ჯვარი თავად 7 ,5 მეტრია ) . ფუნდამენტის სიღრმის გათვალისწინებით საერთო სიმაღლე დაახლოებით 100–101 მეტრს აღწევს .
- ზომები — სიგრძე დაახლოებით 70 ,4 მ , სიგანე 64 ,7 მ . შიდა ფართობი დაახლოებით 3000 კვ .მ .
- ტევადობა — 10 000–15 000 ადამიანი .
ფასადები მოპირკეთებულია ღია ფერის ქვით , მორთულია თაღებითა და ორნამენტებით . აღმოსავლეთის ფასადი ყველაზე დეკორატიულია . ინტერიერში არის მარმარილოს იატაკი , მონუმენტური კანკელი , ხატები და ფრესკები ( რომელთა ნაწილი დღემდე მიმდინარეობს ) .
ტაძარში ცხრა სამლოცველოა ( მათ შორის ხუთი მიწისქვეშა ) , რომლებიც მიძღვნილია მთავარანგელოზებს , იოანე ნათლისმცემელს , წმინდა ნინოს , წმინდა გიორგის , წმინდა ნიკოლოზს , თორმეტ მოციქულს და ყველა წმინდანს .
კომპლექსში შედის აგრეთვე სამრეკლო , პატრიარქის რეზიდენცია , სემინარია , მონასტერი და პარკი , საიდანაც თბილისის შესანიშნავი ხედები იშლება .
სულიერი და კულტურული მნიშვნელობა
სამება არა მხოლოდ რელიგიური ცენტრია , არამედ საქართველოს დამოუკიდებლობისა და სულიერი აღორძინების სიმბოლო . მისი ოქროს გუმბათი ქალაქის თითქმის ყველა წერტილიდან ჩანს და თბილისის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობად იქცა .
ტაძარი აქტიურად ფუნქციონირებს — აქ ტარდება ღვთისმსახურება , საპატრიარქო ცერემონიები და დიდი საეკლესიო დღესასწაულები .
ვიზიტორთათვის
ტაძარი ღიაა ვიზიტორებისთვის . რეკომენდებულია თავშეხვევა და შესაბამისი ჩაცმულობა ( ქალებს — თავსაბურავი და გრძელი კაბა/ქვედა ) . ფოტოგრაფია შიგნით ხშირად შეზღუდულია . ტერიტორიაზე არის სასეირნო ადგილები და ხედები ქალაქზე .
თბილისის სამების საკათედრო ტაძარი არის თანამედროვე ქართული საეკლესიო არქიტექტურის შედევრი , რომელიც აერთიანებს უძველეს ტრადიციებსა და მონუმენტურ მასშტაბს . იგი ქართველი ხალხის სულიერი სიძლიერის , ერთიანობისა და რწმენის სიმბოლოდ დგას ელიას გორაზე და წარმოადგენს თბილისისა და მთელი საქართველოს ერთ-ერთ უმთავრეს ღირსშესანიშნაობას .